Program ergonomii stanowisk produkcyjnych — od analizy obciążenia do mierników

Program ergonomii staje się projektem inwestycyjnym dopiero wtedy, gdy usunięcie przeciążenia wymaga zakupu i montażu środka trwałego. Jeżeli ten sam efekt daje obrócenie palety, przesunięcie pojemnika bliżej operatora albo zmiana kolejności operacji, nie masz przedmiotu inwestycji — masz zmianę organizacji pracy, którą wprowadzasz od razu.

Rozstrzygnięcie jest proste. Opisz czynność, wskaż parametr, który przekracza próg, i sprawdź, czy da się go obniżyć bez wydatku. Jeśli tak — zrób to i zmierz ponownie. Jeżeli po tej zmianie parametr nadal jest powyżej progu, dopiero wtedy szukasz urządzenia. Ta kolejność ma konsekwencję praktyczną: uzasadnienie zakupu opiera się na wyniku pomiaru, a nie na ogólnym stwierdzeniu, że praca jest ciężka. Decyzje podejmuje ZUS na podstawie tego, co udokumentujesz.

Elementy organizacyjne — rotacja między stanowiskami, mikroprzerwy, instruktaż stanowiskowy z obsługi nowego urządzenia — planuj poza budżetem działań inwestycyjnych. Szkolenia w ogóle nie podlegają dofinansowaniu w tym konkursie — Regulamin wyłącza je razem z dojazdami i zakwaterowaniem — więc traktuj je jako uzupełnienie programu, nie jako pozycję kosztorysu. Pominięcie ich mści się później: urządzenie, którego operator nie umie ustawić, jest omijane, a pomiar końcowy pokazuje wynik zbliżony do wyjściowego.

Cała procedura sprowadza się do dziewięciu rozstrzygnięć. Każde ma jednoznaczny warunek przejścia dalej i jednoznaczny skutek, gdy warunek nie jest spełniony.

1. Bramka 0 — zakres. Stanowisko istnieje i jest obsadzone przez osoby, za które odprowadzane są składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne — rodzaj umowy nie jest kryterium. Stanowisko dopiero projektowane odpada na tym etapie.
2. Bramka 1 — rodzaj czynnika. Ustal, czy problemem jest obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego, czy inny czynnik. Jeśli dominuje hałas, pył albo czynnik chemiczny, ergonomia stanowiska go nie usunie i projekt trzeba zbudować wokół innego obszaru.
3. Bramka 2 — przesiew. Przejdź stanowisko po progach przesiewowych. Brak przekroczenia któregokolwiek progu kończy analizę tego stanowiska.
4. Bramka 3 — metoda. Dobierz metodę oceny do dominującego rodzaju obciążenia, nie do przyzwyczajenia oceniającego.
5. Bramka 4 — wynik. Porównaj wynik z progiem akceptacji metody. Wynik w strefie akceptowalnej zamyka stanowisko, ale zapisz go — będzie punktem odniesienia dla stanowisk sąsiednich.
6. Bramka 5 — eliminacja. Sprawdź, czy czynność da się usunąć w całości. Usunięta czynność to najtańsze rozwiązanie, ale przestaje być przedmiotem zakupu.
7. Bramka 6 — geometria. Przelicz wariant, w którym zmieniasz wyłącznie wysokość chwytu, odległość poziomą i kąt skrętu. Bardzo często to wystarcza.
8. Bramka 7 — urządzenie. Dobierz klasę urządzenia do parametru, który po zmianie geometrii nadal dominuje.
9. Bramka 8 — przeliczenie docelowe. Policz wynik dla wariantu z urządzeniem, tą samą metodą i na tych samych danych wejściowych.

Budżet i harmonogram powstają dopiero po bramce 8. Wcześniej nie masz czego wyceniać, bo nie wiesz jeszcze, która klasa urządzenia zmienia parametr odpowiedzialny za wynik.

Przesiew ma odsiać stanowiska, których nie warto oceniać pełną metodą. Do jego wykonania potrzebujesz pięciu liczb na czynność: masy, wysokości chwytu, odległości poziomej, kąta skrętu i częstości. Wartości poniżej podane nie są granicami dopuszczalności — to progi wyzwalające pogłębioną ocenę. Nie są też kryteriami konkursu: do wniosku ZUS wymaga dokumentacji oceny obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego zawierającej elementy z załącznika nr 8 do Regulaminu, a nie tabeli progów przesiewowych.

Do pełnej oceny kierujesz stanowisko po przekroczeniu jednego progu — nie sumujesz przekroczeń i nie uśredniasz ich w obrębie wydziału.

Metody nie są wymienne. Każda opisuje inny mechanizm przeciążenia i ma inną skalę, więc wybór metody przesądza o tym, jaki parametr będziesz później zmieniać urządzeniem.

Gdy na jednym stanowisku występuje kilka rodzajów obciążenia, oceniasz je osobno i decyzję opierasz na wyniku o wyższej klasie ryzyka. Wyników różnych metod nigdy nie uśredniasz — mają różne skale i różne punkty odcięcia.

Wynik oceny jest tak dobry, jak dane wejściowe. Podstawą oceny wymaganej do wniosku jest chronometraż: załącznik nr 8 do Regulaminu wymaga nazw co najmniej sześciu czynności wykonywanych podczas całej zmiany roboczej, czasu wykonania każdej z nich, wymiarów i masy przenoszonych przedmiotów, opisu pozycji ciała pracownika oraz wizualizacji każdej czynności na zdjęciach. Podstawą oceny wymaganej do wniosku jest chronometraż: załącznik nr 8 do Regulaminu wymaga nazw co najmniej sześciu czynności wykonywanych podczas całej zmiany roboczej, czasu wykonania każdej z nich, wymiarów i masy przenoszonych przedmiotów, opisu pozycji ciała pracownika oraz wizualizacji każdej czynności na zdjęciach. Podstawą oceny wymaganej do wniosku jest chronometraż: załącznik nr 8 do Regulaminu wymaga nazw co najmniej sześciu czynności wykonywanych podczas całej zmiany roboczej, czasu wykonania każdej z nich, wymiarów i masy przenoszonych przedmiotów, opisu pozycji ciała pracownika oraz wizualizacji każdej czynności na zdjęciach. Trzy warunki decydują o wiarygodności: pomiar przy typowej, a nie pokazowej pracy, przy rzeczywistym obciążeniu produkcyjnym oraz z operatorem o wzroście spoza środka rozkładu w obsadzie.

Kartę pomiaru podpisz i opatrz datą. Bez zapisanych warunków pomiar sprzed wdrożenia jest nieporównywalny z pomiarem po wdrożeniu, a wtedy tracisz jedyny dowód zmiany.

Każdy przedział wyniku ma przypisaną jedną decyzję — decyzję w tym programie ergonomii, nie kryterium konkursowe. ZUS nie wymaga przekroczenia jakiejkolwiek wartości, żeby móc wnioskować: wymaga, aby w przedsiębiorstwie zostały zidentyfikowane obszary, w których należy poprawić warunki pracy. To jest właściwy moment na rozstrzygnięcie, czy stanowisko wchodzi do Twojego projektu, czy wypada z zakresu.

Wynik w strefie akceptowalnej też dokumentujesz. Zapis przesiewu pokazuje, że zakres projektu wynika z analizy, a nie z listy zakupowej.

Przepisy o ręcznych pracach transportowych wyznaczają wartości graniczne mas. Mieszczenie się w nich jest warunkiem koniecznym, ale nie oznacza, że stanowisko jest ergonomicznie poprawne — wskaźnik podnoszenia potrafi przekroczyć próg akceptacji przy masie znacznie niższej od limitu prawnego, jeśli chwyt jest nisko, daleko od tułowia i wykonywany ze skrętem.

Praca dorywcza to czynności wykonywane rzadziej niż cztery razy na godzinę, jeżeli ich łączny czas nie przekracza czterech godzin na dobę. Sprawdź to zanim zakwalifikujesz stanowisko do wyższego limitu — wystarczy piąte podniesienie w godzinie, żeby obowiązywał limit dla pracy stałej. Dla sił pchania i ciągnięcia przepisy przewidują odrębne wartości dopuszczalne, różne dla kobiet i mężczyzn; zmierz siłę dynamometrem i porównaj z aktualnym brzmieniem przepisu, zamiast szacować ją z masy wózka.

Poniżej przykład rachunkowy, modelowy, bez odniesienia do konkretnego zakładu. Stanowisko: przekładanie kartonów z palety na stół pakowania. Wskaźnik podnoszenia liczy się jako iloraz masy ładunku i masy dopuszczalnej wyznaczonej z iloczynu stałej 23 kg i siedmiu mnożników.

Dwie uwagi rachunkowe. Przy przemieszczeniu pionowym mniejszym niż 25 cm metoda przyjmuje do obliczeń 25 cm, dlatego mnożnik wynosi 1,00 mimo wartości 20 cm. Mnożniki częstości 0,72 i 0,84 odpowiadają odpowiednio czterem i dwóm podniesieniom na minutę przy czasie pracy do dwóch godzin.

Wniosek jest niewygodny i dlatego istotny. Sama zmiana geometrii — podniesienie warstwy do 70 cm, zbliżenie kartonu do 30 cm i usunięcie skrętu — obniża wskaźnik z 2,3 do 1,1, czyli o około 52%, ale nie schodzi poniżej progu 1,0. Dopiero druga dźwignia, obniżenie częstości z czterech do dwóch podniesień na minutę, daje 0,93, czyli spadek o około 60% wobec stanu wyjściowego. Jedno urządzenie rzadko wystarcza i trzeba to sprawdzić rachunkiem, zanim zamkniesz kosztorys.

Trzy parametry — wysokość roboczą, zasięg i kąt ustawienia — sprawdzasz przed doborem urządzenia, bo ich korekta bywa darmowa. Wysokość roboczą odnosisz do wysokości łokcia operatora stojącego swobodnie, nie do wartości katalogowej blatu.

Zakres regulacji stołu dobierasz do rozstępu wysokości łokcia w obsadzie: zmierz osobę najniższą i najwyższą, dodaj po 5 cm z każdej strony i taki zakres wpisz do zapytania. Typowy zakres regulacji stołów z napędem elektrycznym to około 700–1100 mm, ale wartość zawsze potwierdź w karcie katalogowej konkretnego modelu. Jeżeli stół ma być kupiony w ramach pkt 21 Katalogu działań, taki zakres nie wystarczy: dofinansowanie obejmuje specjalistyczne stoły z automatyczną regulacją wysokości blatu w zakresie co najmniej 50 cm albo z automatyczną regulacją odchylenia blatu o minimum 30 stopni. Do wniosku dołączasz wtedy dodatkowo wykaz stołów lub foteli aktualnie używanych na tym stanowisku wraz z opisem funkcjonalności oraz możliwości i zakresu regulacji. Jeżeli stół ma być kupiony w ramach pkt 21 Katalogu działań, taki zakres nie wystarczy: dofinansowanie obejmuje specjalistyczne stoły z automatyczną regulacją wysokości blatu w zakresie co najmniej 50 cm albo z automatyczną regulacją odchylenia blatu o minimum 30 stopni. Do wniosku dołączasz wtedy dodatkowo wykaz stołów lub foteli aktualnie używanych na tym stanowisku wraz z opisem funkcjonalności oraz możliwości i zakresu regulacji. Jeżeli stół ma być kupiony w ramach pkt 21 Katalogu działań, taki zakres nie wystarczy: dofinansowanie obejmuje specjalistyczne stoły z automatyczną regulacją wysokości blatu w zakresie co najmniej 50 cm albo z automatyczną regulacją odchylenia blatu o minimum 30 stopni. Do wniosku dołączasz wtedy dodatkowo wykaz stołów lub foteli aktualnie używanych na tym stanowisku wraz z opisem funkcjonalności oraz możliwości i zakresu regulacji. Jeżeli stanowisko obsługują trzy zmiany o różnej obsadzie, regulacja korbowa wymagająca kilkunastu obrotów zostanie pominięta — wybierz napęd, bo inaczej kupisz stół, który przez większość czasu stoi w jednym ustawieniu.

Urządzenie dobierasz do parametru, który po korekcie geometrii nadal odpowiada za wynik. Zapytanie ofertowe zaczynasz od danych, nie od nazwy urządzenia — inaczej dostaniesz ofertę na to, co dostawca ma na stanie. Zanim jednak wpiszesz cokolwiek do kosztorysu, sprawdź, czy dana klasa urządzenia w ogóle mieści się w Katalogu działań. Punkt 19 wyłącza z dofinansowania między innymi przenośniki rolkowe, taśmociągi, podajniki, przenośniki i podnośniki automatyczne oraz urządzenia do poziomego i pionowego przemieszczania palet. Rozwiązania z poniższej tabeli, które trafiają do tych wyłączeń, wprowadzasz poza projektem. Zanim jednak wpiszesz cokolwiek do kosztorysu, sprawdź, czy dana klasa urządzenia w ogóle mieści się w Katalogu działań. Punkt 19 wyłącza z dofinansowania między innymi przenośniki rolkowe, taśmociągi, podajniki, przenośniki i podnośniki automatyczne oraz urządzenia do poziomego i pionowego przemieszczania palet. Rozwiązania z poniższej tabeli, które trafiają do tych wyłączeń, wprowadzasz poza projektem. Zanim jednak wpiszesz cokolwiek do kosztorysu, sprawdź, czy dana klasa urządzenia w ogóle mieści się w Katalogu działań. Punkt 19 wyłącza z dofinansowania między innymi przenośniki rolkowe, taśmociągi, podajniki, przenośniki i podnośniki automatyczne oraz urządzenia do poziomego i pionowego przemieszczania palet. Rozwiązania z poniższej tabeli, które trafiają do tych wyłączeń, wprowadzasz poza projektem.

Jeśli pochylenie operatora wynika z widoczności detalu, a nie z jego masy, podnośnik nie zmieni wyniku. Sprawdź wtedy natężenie oświetlenia na polu zadania — orientacyjnie 300 lx dla montażu średniej dokładności, 500 lx dla prac precyzyjnych i 750–1000 lx dla kontroli jakości — i dopiero potem wybieraj urządzenie.

Gdy dwie oferty zmieniają ten sam parametr w podobnym stopniu, rozstrzyga liczba czynności, które urządzenie dokłada operatorowi. Każde rozwiązanie wymagające osobnego kroku — podejdź, ustaw, wróć — jest omijane przy krótkim cyklu, a wtedy pomiar po wdrożeniu nie pokaże żadnej zmiany.

• Manipulator, żurawik czy suwnica. Manipulator wybierasz przy krótkim cyklu i wymogu precyzyjnego pozycjonowania w zakresie kilkudziesięciu kilogramów. Żurawik słupowy lub ścienny z wciągnikiem sprawdza się przy większych masach i niskiej częstości, w zasięgu promieniowym jednego gniazda. Suwnica lub tor jezdny mają sens dopiero wtedy, gdy trasa detalu obejmuje kilka gniazd.
• Stół nożycowy czy samopoziomujący. Nożycowy z napędem daje ustawienie na komendę, więc pasuje do zmiennych wysokości i różnych detali. Samopoziomujący sprężynowy podąża za ubywającą warstwą bez ingerencji operatora i wygrywa tam, gdzie warstwa zmienia się w każdym cyklu, a zasilania na stanowisku nie ma.
• Chwytak podciśnieniowy czy mechaniczny. Podciśnienie wymaga powierzchni gładkiej i szczelnej. Kartony porowate, worki i detale z otworami albo zaolejone wymagają wyższej wydajności pompy lub chwytaka mechanicznego. Ten parametr sprawdzasz na próbce, nie w katalogu.
• Przenośnik grawitacyjny czy napędzany. Grawitacyjny wystarcza przy dostępnej różnicy poziomów i krótkim odcinku. Przy odcinku wymagającym popychania detalu ręką wracasz do obciążenia, które chciałeś usunąć.

Za każdym razem zadaj to samo pytanie: który mnożnik albo który punkt oceny zmienia to rozwiązanie i o ile. Jeśli dostawca nie potrafi tego wskazać, brakuje podstawy do porównania ofert.

Kolejność wyznaczasz iloczynem trzech wag: klasy ryzyka z oceny (1–4), liczby narażonych (1 osoba = 1; 2–5 osób = 2; 6–15 osób = 3; powyżej 15 osób = 4) oraz spodziewanej redukcji parametru (poniżej 20% = 1; 20–40% = 2; 41–60% = 3; powyżej 60% = 4). Poniżej przykład modelowy na trzech stanowiskach, bez nazw zakładów.

Wynik jest pouczający: stanowisko szlifowania ma najwyższą klasę ryzyka, a wychodzi na trzecim miejscu, bo obsługują je dwie osoby. Liczba nie jest jednak decyzją, tylko wejściem do decyzji. Reguła nadrzędna brzmi: jeżeli którekolwiek stanowisko ma klasę 4, a rozwiązanie jest tanie i szybkie, wykonujesz je od razu, poza harmonogramem projektu. Iloczyn służy do rozstrzygania między pozycjami porównywalnymi, nie do odkładania zmian pilnych.

Do harmonogramu przenosisz kolejność, a nie same daty. Do każdej pozycji dopisz warunek startu — dostępność wyłączenia linii, termin dostawy, konieczność przygotowania posadzki — bo to on wyznacza realny termin, a nie kolejność na liście.

Katalog wskaźników rezultatu oraz sposób zapisania efektu w formularzu wniosku opisuje osobny poradnik o stanie wyjściowym i efekcie projektu — tutaj chodzi o coś węższego: o to, żeby pomiar po wdrożeniu w ogóle dał się porównać z pomiarem sprzed niego.

Miernikiem programu ergonomii jest ten sam parametr, zmierzony tą samą metodą, w tych samych warunkach. Jeżeli przed wdrożeniem policzyłeś wskaźnik podnoszenia, po wdrożeniu liczysz wskaźnik podnoszenia, a nie liczbę dni absencji ani ocenę samopoczucia. Zmiana metody między pomiarami unieważnia porównanie.

Czterotygodniowe odczekanie nie jest formalnością. Pomiar w pierwszych dniach mierzy efekt nowości: operator pracuje wolniej i ostrożniej, a detal ustawia idealnie. Po miesiącu widać rzeczywisty sposób użycia razem z obejściami, które zdążyły się wykształcić — i to jest wynik, który cokolwiek znaczy.

Wycofanie stanowiska z zakresu jest decyzją równorzędną z jego wpisaniem. Poniższe sytuacje rozstrzygasz na korzyść odwrotu, zanim zaczniesz zbierać oferty.

• Wynik docelowy nadal powyżej progu, a koszt rośnie skokowo. Jeżeli po wyczerpaniu geometrii, częstości i masy jednostkowej wskaźnik nadal przekracza próg, a kolejny krok wymaga zmiany technologii, nie jest to już projekt ergonomiczny.
• Brak możliwości zmierzenia stanu wyjściowego. Stanowisko uruchamiane sporadycznie albo obsługiwane w kampaniach sezonowych nie da porównywalnego pomiaru przed i po.
• Stanowisko przewidziane do likwidacji lub linia do wymiany. Środek trwały zamontowany na stanowisku, które za kilka miesięcy zniknie, nie ma jak wykazać efektu.
• Brak infrastruktury. Manipulator pneumatyczny bez zasilania sprężonym powietrzem, żurawik bez nośnej posadzki w miejscu kotwienia, stół podnośny bez zasilania o właściwych parametrach, tor jezdny bez wysokości w świetle — to nie są detale montażowe, tylko warunki wykonalności. Sprawdź je przed wyceną.
• Dominuje inny czynnik. Jeśli pochylenie wynika z widoczności, a nie z masy, właściwym działaniem jest oświetlenie albo powiększenie, nie urządzenie podnoszące.
• Wartość działań inwestycyjnych poniżej progu opłacalności. Przy dofinansowaniu na poziomie 80% wartość projektu poniżej 18 750 zł brutto nie pozwoli osiągnąć minimalnej kwoty dofinansowania 15 000 zł.

Odwrót nie oznacza rezygnacji ze zmiany. Oznacza, że tę zmianę wprowadzasz poza projektem inwestycyjnym, a projekt budujesz tam, gdzie zakup środka trwałego rzeczywiście przesuwa zmierzony parametr.

Parametry programu wyznaczają dwa brzegi zakresu. Dofinansowanie sięga 80% wartości projektu, minimalna kwota wsparcia to 15 000 zł, a maksimum na działania inwestycyjne wynosi 345 000 zł. Dla projektu inwestycyjno-doradczego maksimum to 350 000 zł, w tym nie więcej niż 5 000 zł na doradztwo. Dla projektu ergonomicznego rozstrzygające są jednak ograniczenia kwotowe z Katalogu działań, a nie ogólne 345 000 zł. Łączne dofinansowanie działań z punktu 19 (urządzenia o udźwigu do 450 kg ograniczające obciążenie przy ręcznym przemieszczaniu) nie może przekroczyć 60 000 zł. Taki sam limit 60 000 zł ma punkt 20 (wózki jezdniowe podnoszące z napędem elektrycznym i pokrewne) oraz punkt 21 (wyposażenie stanowisk ograniczające obciążenie statyczne). Limity różnych punktów Katalogu sumują się: projekt obejmujący pkt 19 i pkt 20 może uzyskać łącznie do 120 000 zł dofinansowania.

Z tych parametrów wynikają dwie liczby graniczne, obie w kwotach brutto — we wniosku wszystkie koszty budżetu wykazuje się brutto. Dolna: 15 000 zł podzielone przez 0,8 daje 18 750 zł — to najniższa wartość projektu, przy której osiągniesz minimalną kwotę dofinansowania. Górna w projekcie ergonomicznym nie wynika z limitu 345 000 zł, lecz z limitu punktu Katalogu: żeby wykorzystać pełne 60 000 zł na działanie z pkt 19, wartość zaplanowanych w nim urządzeń musi sięgnąć 75 000 zł brutto, bo 80% z 75 000 zł to dokładnie 60 000 zł.

Przykład rachunkowy, modelowy, dla projektu inwestycyjno-doradczego.

Zwróć uwagę na pozycję doradztwa: koszt 6 250 zł przy stawce 80% daje dokładnie 5 000 zł, czyli wartość limitu. Każda złotówka powyżej 6 250 zł kosztu doradztwa obciąża wyłącznie środki własne, bo dofinansowanie tej pozycji zatrzymuje się na limicie. Suma wsparcia 165 000 zł mieści się poniżej maksimum 350 000 zł dla projektu inwestycyjno-doradczego. Przykład zakłada jednak działania inwestycyjne bez ograniczenia kwotowego. Gdyby cała kwota 200 000 zł przypadała na jeden ergonomiczny punkt Katalogu, dofinansowanie tej pozycji zatrzymałoby się na 60 000 zł zamiast 160 000 zł. Sposób liczenia pokazuje Instrukcja: 80 000 zł × 80% = 64 000 zł, kwota wyższa niż 60 000 zł, więc dofinansowanie zostaje ograniczone do 60 000 zł. Przykład zakłada jednak działania inwestycyjne bez ograniczenia kwotowego. Gdyby cała kwota 200 000 zł przypadała na jeden ergonomiczny punkt Katalogu, dofinansowanie tej pozycji zatrzymałoby się na 60 000 zł zamiast 160 000 zł. Sposób liczenia pokazuje Instrukcja: 80 000 zł × 80% = 64 000 zł, kwota wyższa niż 60 000 zł, więc dofinansowanie zostaje ograniczone do 60 000 zł. Przykład zakłada jednak działania inwestycyjne bez ograniczenia kwotowego. Gdyby cała kwota 200 000 zł przypadała na jeden ergonomiczny punkt Katalogu, dofinansowanie tej pozycji zatrzymałoby się na 60 000 zł zamiast 160 000 zł. Sposób liczenia pokazuje Instrukcja: 80 000 zł × 80% = 64 000 zł, kwota wyższa niż 60 000 zł, więc dofinansowanie zostaje ograniczone do 60 000 zł.

Kosztorys układasz dopiero po przeliczeniu wariantów docelowych. Jeśli robisz odwrotnie, dobierasz zakres do kwoty, a nie do zmierzonego przeciążenia — i tracisz jedyne uzasadnienie, jakim dysponujesz.

Poniższe błędy nie są usterkami redakcyjnymi. Każdy z nich unieważnia wynik całej procedury i widać go dopiero na etapie pomiaru końcowego, kiedy jest już za późno.

1. Zakup urządzenia przed pomiarem. Nie da się wykazać, że wybrany parametr był tym przeciążającym, bo nie ma z czym porównać stanu po zmianie.
2. Pomiar przy pracy pokazowej. Operator świadomy obserwacji ustawia detal poprawniej niż zwykle. Wynik wyjściowy jest zaniżony, więc różnica po wdrożeniu okazuje się pozorna.
3. Uśrednianie wariantów asortymentu. Jeden pomiar dla trzech wariantów detalu zamyka analizę na wartości, która nie odpowiada żadnemu rzeczywistemu cyklowi. Decyzja zapada dla przypadku, który nie występuje.
4. Dobór urządzenia pod detal najcięższy zamiast najczęstszego. Urządzenie o dużym udźwigu bywa wolniejsze i cięższe w obsłudze, więc przy detalu najczęstszym operator je omija.
5. Pominięcie infrastruktury. Brak sprężonego powietrza, nośności posadzki albo wysokości w świetle zatrzymuje wdrożenie po dostawie, a nie przed zamówieniem.
6. Zmiana metody między pomiarem przed i po. Wyniki dwóch różnych metod mają różne skale i nie tworzą różnicy, którą da się interpretować.
7. Wpisanie zmiany organizacyjnej jako inwestycji. Rotacja i harmonogram przerw nie mają przedmiotu zakupu, więc pozycja nie ma podstawy w kosztorysie.
8. Założenie, że jedna zmiana zejdzie poniżej progu. W przykładzie z tego wpisu zmiana geometrii obniżyła wskaźnik z 2,3 do 1,1 — nadal powyżej progu 1,0. Bez drugiej dźwigni projekt kończy się częściowym efektem.

Jeżeli chcesz omówić zakres przed złożeniem wniosku, opisz stanowiska, przekroczone progi i warianty rozwiązań w formularzu kontaktowym. Wyniki przesiewu i przeliczeń są wystarczającą podstawą do rozmowy o zakresie projektu.